Ιόνια νησιά: ψευδεπίγραφες και καταστροφικές επενδύσεις

photo-3Στα Ιόνια Νησιά τις τελευταίες δεκαετίες, το περιβάλλον ήταν ο «φτωχός» συγγενής στις προτεραιότητες της εκάστοτε κεντρικής εξουσίας, αλλά και των τοπικών εξουσιών (Δήμοι και Περιφέρεια).

Τα περιβαλλοντικά ζητήματα που αναδύθηκαν στην περιοχή ήταν πολύ σοβαρά, κάποια από αυτά εξαιτίας της εγκατάλειψης και αρκετά από αυτά εξαιτίας της οπτικής με την οποία προσπαθούσαν να τα προσεγγίσουν οι εκάστοτε κυβερνώντες.

Η ουσιαστική απουσία χωροταξικού σχεδιασμού, η ελλιπέστατη διαχείριση των απορριμμάτων, η υποβάθμιση των παράκτιων περιοχών, η διαχείριση των λυμάτων, η ανυπαρξία δράσεων προστασίας των περιοχών NATURA και πιο πρόσφατα η διαχείριση των υδρογονανθράκων και η προσπάθεια πώλησης μέσω του ΤΑΙΠΕΔ ακόμα και περιοχών NATURA (π.χ. Ίσσος Κέρκυρας) είναι μερικά από τα σοβαρά περιβαλλοντικά ζητήματα που έχουν αναδυθεί για την περιοχή του Ιονίου, τα οποία είτε δεν απασχόλησαν την εξουσία όλα τα προηγούμενα χρόνια, είτε προσεγγίσθηκαν υπό την οπτική της απαξίωσης και της εγκατάλειψης και με τρόπο διόλου ωφέλιμο για τις τοπικές κοινωνίες.

Τρανό παράδειγμα που αποδεικνύει τον παραπάνω ισχυρισμό είναι η απουσία χωροταξικού σχεδιασμού, όπου η έλλειψη κατευθύνσεων χωρικής οργάνωσης είναι παραπάνω από εμφανής στα νησιά του Ιονίου. Η πρώτη προσπάθεια έγινε με την έγκριση του «Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων» το 2003. Ο πρώτος αυτός σχεδιασμός ουσιαστικά έμεινε «κενό γράμμα», αφού ελάχιστες από τις προτάσεις και κατευθύνσεις χωρικής οργάνωσης που προτείνονταν προωθήθηκαν για υλοποίηση.

Έτσι φθάσαμε στο 2013 όπου προωθείται από το ΥΠΕΚΑ η αναθεώρηση του «Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης» (ΠΠΧΣΑΑ) της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων» με την υποχρέωση, όπως αναφέρεται στα επίσημα έγγραφα του Υπουργείου, το προς αναθεώρηση ΠΠΧΣΑΑ να εναρμονισθεί υποχρεωτικά με το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής, τα Επείγοντα Μέτρα Εφαρμογής, τα ΕΠΧΣΑΑ για τουρισμό και συνολικά με την όλη μνημονιακή πολιτική που αποτυπώθηκε σε δεκάδες νομοθετήματα της τελευταίας περιόδου.

Μέσα στα επίσημα κείμενα διαφαίνεται ξεκάθαρα ο εγκλωβισμός στο υπάρχον αδιέξοδο μοντέλο της εντατικής τουριστικής ανάπτυξης και μέσα στις βαρύγδουπες εκφράσεις λείπουν οι ουσιαστικές απαντήσεις και προτάσεις που θα συμβάλουν στη συνοχή της Περιφέρειας, στην ανάπτυξή της σαν ένα νησιωτικό σύμπλεγμα με κοινά πολιτισμικά και οικονομικά στοιχεία και κοινό υπόβαθρο. Λείπει κάθε αναφορά στην πραγματικότητα που βιώνουν σήμερα οι πολίτες του Ιονίου, με τα συνεχή πλήγματα διοικητικού και αναπτυξιακού χαρακτήρα που επιφέρουν οι μνημονιακές πολιτικές και η παντελής έλλειψη πόρων. Λείπει η κοινωνική διάσταση που η σημερινή πραγματικότητα επιβάλλει, η ανάπτυξη που βάζει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του, την αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών των Ιονίων, την αντιμετώπιση της ανεργίας και της ανθρωπιστικής κρίσης.

Εξίσου σημαντικό πρόβλημα που ταλανίζει τα νησιά του Ιονίου είναι η διαχείριση των απορριμμάτων, όπου σε όλα τα νησιά περάσαμε από τις ανεξέλεγκτες χωματερές των προηγούμενων δεκαετιών σε μια στρεβλή διαχείριση όπου τα απορρίμματα έχουν αναδειχθεί σε ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα των τοπικών κοινωνιών μέσα από τις μάχες τους ενάντια στη λογικές των ‘’copy paste’’ μελετών και έργων, ενάντια στη λογικές των κατ’ ευφημισμόν ΧΥΤΑ όπου όλα τα απόβλητα θάβονται μαζί, χωρίς διαχωρισμό, χωρίς ανακύκλωση, χωρίς επεξεργασία.

Οι περιπτώσεις της Κέρκυρας με τους αγώνες των κατοίκων της Λευκίμμης ενάντια στην κατασκευή του ελλειμματικού ΧΥΤΑ Νότιας Κέρκυρας και των κατοίκων του Τεμπλονίου ενάντια στα σοβαρά προβλήματα που έχει προκαλέσει στην ευρύτερη περιοχή η ανεπαρκέστατη λειτουργία του ΧΥΤΑ Κεντρικής Κέρκυρας καθώς και της Ζακύνθου όπου ο χώρος διάθεσης απορριμμάτων βρίσκεται εντός των ορίων του Θαλάσσιου Πάρκου, γεγονός που έχει προκαλέσει την παρέμβαση των Υπηρεσιών Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι χαρακτηριστικές του τρόπου αντιμετώπισης της διαχείρισης των απορριμμάτων στα Ιόνια Νησιά.

Η διαχείριση ή μάλλον η απουσία διαχείρισης των παράκτιων περιοχών, έχει αναδειχθεί σε σοβαρό περιβαλλοντικό ζήτημα για τα Ιόνια Νησιά, όπου εξαιτίας της άνθησης του μαζικού τουρισμού, πολλές παράκτιες περιοχές στα νησιά του Ιονίου δέχθηκαν ισχυρές περιβαλλοντικές πιέσεις αφού μικροί παραθαλάσσιοι οικισμοί των 200 – 300 κατοίκων αναδείχθηκαν σε δημοφιλή τουριστικά θέρετρα που συγκέντρωναν αρκετές χιλιάδες τουριστών και επισκεπτών, με αποτέλεσμα ο παράκτιος χώρος να υφίσταται ισχυρές πιέσεις. Σε αυτές τις περιοχές η απουσία πολεοδομικού σχεδιασμού, η απουσία εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, η εξαφάνιση σπάνιας χλωρίδας και πανίδας, η διάβρωση ακτών και οι καταπατήσεις αιγιαλών και παραλιών ήταν μερικά από τα έντονα ζητήματα που εμφανίσθηκαν κατά τις τρεις περίπου τελευταίες δεκαετίες.

Στη μνημονιακή εποχή αναδείχθηκαν και δύο επιπλέον σημαντικά ζητήματα που έχουν άμεση σχέση με το περιβάλλον στην περιοχή του Ιονίου, η προσπάθεια για την επικείμενη εκμετάλλευση υδρογονανθράκων και η εκποίηση μέσω του αμαρτωλού ΤΑΙΠΕΔ σημαντικών περιοχών ιδιαίτερου φυσικού κάλλους (Ερημίτης Κέρκυρα) ακόμα και περιοχών NATURA (Ισσος Κορισσίων).

Οι μνημονιακές κυβερνήσεις διαμόρφωσαν ένα μοντέλο αξιοποίησης των υδρογονανθράκων που εγγυάται μόνο τα κέρδη των πολυεθνικών, καθοδηγούμενοι σε παραχωρήσεις περιοχών και επιλογή Εταιρειών με διαδικασίες “Fast Track” από εξωθεσμικά όργανα, με αποτέλεσμα την καταλήστευση των όποιων κοιτασμάτων ανακαλυφθούν. Σε όλα τα στάδια δραστηριοτήτων, που περιλαμβάνουν την αναζήτηση, εξερεύνηση και εκμετάλλευση, είναι πιθανό να προκληθούν αρνητικές επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον και ιδιαίτερα σε κατεξοχήν τουριστικές περιοχές, όπως τα νησιά του Ιονίου, γεγονός που ελάχιστα φαίνεται να ενδιαφέρει τους κυβερνητικούς εταίρους αφού η προστασία του περιβάλλοντος απουσιάζει από τα ενδιαφέροντα τους.

Οι προσπάθειες εκποίησης σημαντικών περιοχών ιδιαίτερου φυσικού κάλλους (Ερημίτης Κέρκυρα) ακόμα και περιοχών NATURA (Ισσος Κορισσίων) δεν λείπει από την ατζέντα των μνημονιακών κυβερνήσεων. Έτσι, περιοχές που χρήζουν απόλυτης προστασίας, εκποιούνται σε μεγάλα επενδυτικά συμφέροντα, παρά τη σαφή εναντίωση της τοπικής κοινωνίας και αυτοδιοίκησης και δεκάδων περιβαλλοντικών και κοινωνικών φορέων. Πρόκειται για περιβαλλοντικό έγκλημα αφού μετά από μερικά χρόνια δεν θα έχει απομείνει ίχνος από αυτά τα «ανέγγιχτα» και μοναδικά οικοσυστήματα. Στο όνομα ψευδεπίγραφων επενδύσεων προωθείται ο τουρισμός για λίγους, η αποικιοκρατικού τύπου παραχώρηση δημόσιας περιουσίας, η πολεοδόμηση χωρίς όρους, η ιδιωτικοποίηση αιγιαλών και μαρίνων, και η οικολογική και περιβαλλοντική καταστροφή.

ΑΣΠΙΩΤΗΣ ΚΩΣΤΑΣ

Συντονιστής ΣΥΡΙΖΑ Νότιας Κέρκυρας

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ