για τη ρεματιά Χαλανδρίου

Η ρεματιά του Χαλανδρίου είναι γνωστή από τα προϊστορικά χρόνια. Έχουν βρεθεί τμήματα μυκηναϊκού νεκροταφείου στη γύρω περιοχή.

Παλαιότερα ήταν τόσο πλούσια τα νερά της Ρεματιάς που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στον εποικισμό της περιοχής. Εξάλλου το νερό ήταν πολύτιμο είδος για όλη την Αττική. Δεν είναι τυχαίο ότι ο αρχαίος δήμος Φλύας, που βρισκόταν στο σημερινό Χαλάνδρι, είχε πλούσια βλάστηση και ιδανικό κλήμα για να κατοικηθεί.

Μια εκδοχή της ονομασίας του αποτελείται από το πρώτο συνθετικό της λέξης χαλα = θείος στα τούρκικα (χρησιμοποιείται για προσφώνηση των μεγαλύτερων σε ηλικία) και το δεύτερο συνθετικό ντερέ = ρέμα. Συνεπώς χαλά-ντερέ=χαλάνδρι (ρεματιά του θείου)

Προπολεμικά ο περίπατος των Χαλανδραίων γινόταν στη Ρεματιά. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής η διέλευση στη Ρεματιά απαγορεύτηκε επειδή οι γερμανοί είχαν κατασκευάσει εκεί ειδικούς χώρους αποθήκευσης πυρομαχικών. Για λόγους ασφάλειας μάλιστα, ναρκοθέτησαν και περιέφραξαν την περιοχή.

Η ρεματιά έχει μήκος 6,6 χλμ. και διαπερνά τέσσρις μεγάλους δήμους της Αττικής (Χαλάνδρι, μαρούσι, Βριλήσσια, Πεντέλη). Παρά τα όποια προβλήματα, αποτελεί ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα και όμορφα αστικά ρέματα της Αττικής με μεγάλη ιστορία, συνυφασμένη με την ανάπτυξη και τη ζωή στην περιοχή. Πηγάζει από το Πεντελικό όρος και καταλήγει στο Χαλάνδρι για να σβήσει σταδιακά στη συνοικία της Φιλοθέης καθώς ενώνεται με μικρότερα ρέματα που καταλήγουν στην Καλογρέζα.

Σε όλη την έκταση του ρέματος συναντώνται τρεις κατηγορίες φυτών: τα αυτόχθονα, τα διαφυγόντα από τους παρακείμενους κήπους, ξενικά είδη και τα καλλιεργημένα, εκείνα δηλαδή που έχουν φυτευτεί από τους κατοίκους. μερικά από τα αυτοφυή είναι το κοινό πεύκο, καλάμι, μοσχάγκαθο, σχίνο, λαδανιά, πλάτανος.

Αποτελεί επίσης μόνιμο καταφύγιο και τόπο αναπαραγωγής για ένα μεγάλο αριθμό ορνιθοπαγίδας. Ενδεικτικά αναφέρουμε:Δεκαοχτούρα, κότσυφας, καρακάξα, σπίνος, καρδερίνα, παπαγάλος.

μετά από κινητοποιήσεις των τοπικών παραρεμάτιων κοινωνιών, και κυρίως του Συλλόγου Προστασίας της Ρεματιάς, το ρέμα εντάχθηκε σε καθεστώς ειδικής προστασίας. Το 1995 έγινε το πρώτο βήμα για διαφύλαξη του οικοσυστήματός της, με την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος (ΦΕΚ 659/δ/95). Ειδικότερα αναφέρεται ότι: «Χαρακτηρίζεται ως προστατευόμενη περιοχή και τοπίο το ρέμα Πεντέλης-Χαλανδρίου, η κοίτη και τα πρανή αυτού κι οι παραρεμάτιες εκτάσεις που βρίσκονται σε εντός και εκτός σχεδίου περιοχές των Δήμων Χαλανδρίου, Αμαρουσίου, Βριλησσίων, μελισσίων, και των κοινοτήτων Παλαιάς και Νέας Πεντέλης».

μέσα στα όρια της περιοχής προστασίας καθορίζονται ζώνες Α και Β, με ρυθμίσεις για τις χρήσεις γης τους όρους και περιορισμούς δόμησης αλλά και ειδικότερες ρυθμίσεις και απαγορεύσεις.

Ειδικότερα η ζώνη Α χαρακτηρίζεται ως προστατευόμενος φυσικός σχηματισμός και επιτρέπεται η κατασκευή έργων προστατευτικής και περιβαλλοντικής διευθέτησης που δεν αλλοιώνουν τη φυσιογνωμία του. Η ευρύτερη σε έκταση ζώνη Β χαρακτηρίζεται ως προστατευόμενο αστικό τοπίο.Εντός αυτής ισχύουν αυστηροί περιορισμοί εξίσου, για τη δόμηση και τις ρυπαίνουσες χρήσεις.

Σήμερα όμως, μπορεί εύκολα να διαπιστώσει κανείς ότι ταβέρνες και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος συνεχίζουν να παραμένουν στις δίπλα στη Ρεματιά εκτάσεις, με αποτέλεσμα την αθρόα απόθεση μπάζων και σκουπιδιών σε ορισμένα σημεία της. Κυρίως όμως πολλές καταπατημένες εκτάσεις μέσα ή δίπλα στα πρανή δεν αποδεσμεύτηκαν ποτέ από τους ιδιοκτήτες τους, τις οποίες, στην καλύτερη περίπτωση, τις έχουν μετατρέψει σε υπαίθριους χώρους στάθμευσης.

Η πρώτη παρέμβαση στη Ρεματιά έγινε το 1947 για να κατασκευαστεί η γέφυρα στην οδό Γρ. Γυφτόπουλου. Δέκα χρόνια αργότερα κατασκευάστηκε μια ακόμη οδική διέλευση με γέφυρα στην οδό Κ. Βάρναλη. Τη δεκαετία του `90 κατασκευάστηκε το υπαίθριο θέατρο της Ρεματιάς που αρχικά ονομάστηκε Ευριπίδειο (ο Ευριπίδης ήταν Χαλανδρέος).

Παλαιότερα φιλοδοξία του δήμου ήταν στα εκτεταμένα μέτρα πυρασφάλειας να προστεθούν ακόμα κάμερες ασφάλειας και φωτοβολταϊκά μέσα στη Ρεματιά! Η κορυφή του παγόβουνου για τους περισσότερους, ήταν τα έργα που έγιναν για την κατασκευή της Αττικής Οδού. Τμήμα της Ρεματιάς, στο ύψος της Πεντέλης, μπαζώθηκε και η κοίτη διευθετήθηκε υπογείως.

Ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Ρεματιάς Πεντέλης-Χαλανδρίου, που δημιουργήθηκε το 1990, έχει προσφέρει πολλά για τη διατήρηση της ρεματιάς και την ανάδειξη των προβλημάτων της. Ενδεικτικά αναφέρουμε τους αγώνες για την απομάκρυνση μάντρας οικοδομών και παράνομης επικίνδυνης ταβέρνας στην Α ζώνη. Ενώ έχουν παράλληλα οργανωθεί πολλές εκδηλώσεις και δράσεις. Ενδεικτικά αναφέρουμε ορισμένες: • Εκδοση παραμυθιού με τίτλο «Ο θησαυρός της Ρεματιάς» • ενεργή επίσκεψη στη Ρεματιά του 10ου Δημοτικού και 4ου Νηπιαγωγείου • δενδροφύτευση σε παραρεμάτιο χώρο με μαθητές του 2ου Γυμνασίου Χαλανδρίου • επίσκεψη στη Ρεματιά 150 μαθητών του 4ου Λυκείου Χαλανδρίου • οργάνωση ενημερωτικών επισκέψεων/ξεναγήσεων συμπολιτών μας σε συνδυασμό με καθαρισμούς της ρεματιάς στο Χαλάνδρι, τα μελίσσια και τη Ν. Πεντέλη • καθαρισμός και ανάδειξη της γέφυρας της Δούκισσας της Πλακεντίας • διαγωνισμός φωτογραφίας με θέμα το νερό στη Ρεματιά • εκδήλωση στην κεντρική πλατεία Χαλανδρίου για την κομποστοποίηση και την ανακύκλωση τηγανέλαιων • εκδήλωση στο Θέατρο Ρεματιάς με τίτλο «Η Ρεματιά του νου και της καρδιάς μας» με ομιλητές διακεκριμένου επιστήμονες.

Στις μελλοντικές δραστηριότητές μας εντάσσεται η έκδοση ενός λεπτομερούς χάρτη της Ρεματιάς Πεντέλης-Χαλανδρίου στο οποίο θα εμφανίζονται μονοπάτια κατάλληλα για πεζοπορία καθώς και άλλες σημαντικές πληροφορίες, όπως τα αξιοθέατα της περιοχής, πληροφορίες για τη χλωρίδα και την πανίδα της Ρεματιάς, επικίνδυνα σημεία λόγω κατολισθήσεων κ.ά.

Παραθέτουμε κάποια αιτήματα του συλλόγου: • Τα ρέματα δεν τυγχάνουν της ανάλογης φροντίδας τόσο από το κράτος όσο και από τους πολίτες. Η οριοθέτηση και διευθέτηση του ρέματος θα πρέπει να είναι το πρώτο μέλημα κάθε σύγχρονης κοινωνίας • Τακτικός καθαρισμός του ρέματος από κορμούς πεσμένων δέντρων και φερτά υλικά λόγω των βροχοπτώσεων προ αποφυγή υπερχείλισης του αγωγού όπως συνέβη παλαιότερα που είχαμε πνιγμούς πολιτών μας και πρόσφατα εκτεταμένες ζημιές από πλημμύρες στην περιοχή μας • Προστασία και στήριξη των πρανών με φυσικά μέσα που δεν θα αλλοιώνουν το φυσικό περιβάλλον • Ανάδειξη του ρέματος σε περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους • Σχεδιασμός μονοπατιών περιπάτου αναψυχής για τους πολίτες • Συνεργασία περιφέρειας-τοπικής αρχής-συλλόγου, για καλύτερα αποτελέσματα • Ανάδειξη αρχαιολογικών και μεσαιωνικών μνημείων που βρίσκονται στις όχθες του ρέματος όπως η αρχαία οδός λιθαγωγίας για μεταφορά μαρμάρων Πεντέλης στην Ακρόπολη που ξεκινά από την Πεντέλη και η πεντάτοξη γέφυρα της Δούκισσας Πλακεντίας που βρίσκεται στα Βριλήσσια • Συνεργασία των όμορων παραρεμάτιων Δήμων για την προστασία και ανάδειξη αυτού του μικρού παράδεισου μέσα στον αστικό ιστό.

Κέλλυ Δάνου

Πρόεδρος του Συλλόγου της Ρεματιάς

http://sosrematia.blogspot.com

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ