ιστορία μου, αμαρτία μου: από τα διυλιστήρια ΠΕΤΡΟΛΑ και ΕΛΔΑ στα ΕΛΠΕ

Εργαζόμενοι και Αστυνομία βρίσκονται έξω από τα διυλιστήρια Ασπροπύργου (ΕΛΠΕ) καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη πυρκαγιά η οποία ξέσπασε το πρωί, σε δεξαμενή όπου γίνονταν εργασίες συντήρησης, στον Ασπρόπυργο, την Παρασκευή 08 Μαΐου 2015.Στα διυλιστήρια έσπευσαν οχήματα της Πυροσβεστικής, αλλά δεν υπήρξε επέμβαση των πυροσβεστών, αφού την κατάσβεση της πυρκαγιάς ανέλαβε το τμήμα πυρασφάλειας των διυλιστηρίων. Οι μέχρι τώρα πληροφορίες αναφέρουν τρεις τραυματίες. ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΣΑΪΤΑΣ

Στο άρθρο αναφερόμαστε μόνο στα διυλιστήρια των ΕΛΠΕ στην Ελευσίνα (πρώην ΠΕΤΡΟΛΑ) και Ασπροπύργου (πρώην ΕΛΔΑ). Αφορμή για το άρθρο ήταν τόσο το εργατικό δυστύχημα στα ΕΛΠΕ Ασπροπύργου στις 8/5/2015, που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο 4 εργαζομένων, όσο και η την εικόνα που προσπαθούν να περάσουν ορισμένοι ότι η επιχείρηση είναι καλή και πως υπεύθυνος για το δυστύχημα είναι ο «ανθρώπινος παράγοντας».

Ιστορικό ΠΕΤΡΟΛΑ & ΕΛΔΑ – πριν τη συγχώνευση σε ΕΛΠΕ

ΠΕΤΡΟΛΑ, Ελευσίνα: Το 1972 έγινε αναγκαστική απαλλοτρίωση 2.000 στρεμμάτων και δωρεά 900 στρεμμάτων θάλασσας στον Γιάννη Λάτση, με αποτέλεσμα να ξηλωθεί ο παραθεριστικός οικισμός των Ελευσινίων. Το διυλιστήριο ξεκινά να λειτουργεί με προσωρινή άδεια, η οποία έγινε μόνιμη το 1975. Το 1979 δίνεται η πρώτη άδεια επέκτασης, η οποία όμως αρχικά ματαιώνεται από τις αντιδράσεις ευαισθητοποιημένων κατοίκων. Εν τω μεταξύ το περιβάλλον της Δυτικής Αττικής επιβαρύνεται από τους ρύπους των διυλιστηρίων σε συνδυασμό με τις ανεξέλεγκτες δραστηριότητες και άλλων βιομηχανικών μονάδων.

Την 1η Σεπτεμβρίου του 1992, σημειώνεται έκρηξη στο διυλιστήριο με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 15 εργαζόμενοι και να τραυματιστούν άλλοι 10. Δύο χρόνια αργότερα αυτοί που είχαν κατηγορηθεί ως υπεύθυνοι αθωώνονται στο δικαστήριο. Η προσπάθεια της ΠΕΤΡΟΛΑ να επεκταθεί προς την πλευρά της πόλης συνεχίζεται, με νέα όμως «όπλα» εκμαυλισμού της κοινωνίας και «εκσυγχρονιστικά επιχειρήματα».

Το κίνημα «υποχρέωσε» τις δημοτικές αρχές να προσφύγουν το 2008 στο ΣτΕ ώστε να μην πραγματοποιηθεί η επέκταση. Υπό τη συνεχή πίεση του κινήματος αυτού οι Δημοτικές Αρχές της περιοχής προσέφυγαν στο ΣτΕ χωρίς ούτε καν να παραστούν κατά τη συζήτηση του θέματος.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Επιτροπής Αγώνα (17/9/2009): «με πρωτοφανείς διαδικασίες… η ολομέλεια του ΣτΕ… απέρριψε τις προσφυγές των τεσσάρων δήμων (Ελευσίνας, μάνδρας, μαγούλας, Νέας Περάμου) ενάντια στις επεκτάσεις της Πετρόλα (ΕΛΠΕ), δίνοντας το πράσινο φως στα ΕΛΠΕ για την υλοποίηση των σχεδίων τους. Η επέκταση της Πετρόλα έχει ήδη γίνει μέσα στις συνειδήσεις των κατοίκων του Θριασίου πολύ πριν την απόφαση του ΣτΕ. Τα ΕΛΠΕ, με μια πρωτοφανή σε μέγεθος τηλεοπτική καμπάνια, με πολυτελή διαφημιστικά φυλλάδια, με καθημερινό καταιγισμό καταχωρήσεων στον τύπο, με τηλεφωνήματα και συνεχείς οχλήσεις στα σπίτια των κατοίκων, με χορηγίες, δώρα και υποσχέσεις σε φοιτητές, ηλικιωμένους, πολύτεκνους, τοπικούς και αθλητικούς συλλόγους, πολιτιστικές εκδηλώσεις, σχολικά πρωταθλήματα, με φιέστες και δεντροφυτεύσεις, εξαγόρασαν, απονέκρωσαν συνειδήσεις, φίμωσαν στόματα».

Το νέο εργοστάσιο των ΕΛΠΕ στην Ελευσίνα κατασκευάστηκε με πολεοδομικές και δασικές παρανομίες και άρχισε να λειτουργεί χωρίς να έχει εξασφαλίσει άδεια λειτουργίας. Στις μέρες μας η Κίνηση Πολιτών ECOELEUSIS, που δραστήρια μέλη της συμμετείχαν στην Επιτροπή Αγώνα, έχουν καταγράψει δεκάδες συμβάντα στα ΕΛΠΕ της Ελευσίνας.

Για λόγους πολιτικής μνήμης αναφέρουμε ότι την περίοδο (1999 – 2002) συμπαραστάθηκε στον αγώνα ενάντια στην επέκταση η Greenpeace και στη δεύτερη φάση (2007-2010) αντιτάχθηκε το WWF, το Παναττικό Δίκτυο, ο ΟΙΚΟ.ΠΟΛΙ.Σ., η Διαρκής Κίνηση κ.ά.

ΕΛΔΑ, Ασπρόπυργος: Το 1955, με απόφαση της τότε κυβέρνησης, υπογράφεται η σύμβαση κατασκευής του διυλιστηρίου Ασπροπύργου, του πρώτου διυλιστηρίου πετρελαίου στην Ελλάδα. Η κατασκευή άρχισε το 1956 και το 1958 γίνονται τα εγκαίνια.

Η κατασκευή του διυλιστηρίου συνδυάζεται με το μπάζωμα της μίας εκ των δυο ιστορικών Λιμνών των Ρειτών, αφιερωμένη στη Θεά Δήμητρα και τη ρύπανση της άλλης λίμνης, σημερινής Κουμουνδούρου (αφιερωμένη στη Κόρη Περσεφόνη).

Τα ΕΛΔΑ λειτούργησαν με πολλά ρυπαντικά επεισόδια και με τραυματισμούς εργαζομένων καθώς και με το θάνατο του δύτη Νίκου Καππέ στις 31/5/2010 (κατάλογο ρύπων και εργατικών «συμβάντων» έχει δημοσιεύσει ο Τ. Σαραντής στην ΕΦΣΥΝ 8/5/2015).

Καταγγελίες στους Επιθεωρητές Περιβάλλοντος για δυσοσμία έχουν κάνει ο ΟΙΚΟ.ΠΟΛΙ.Σ. Χαϊδαρίου και ο Σύλλογος Άνω Δάσους.

Και ερχόμαστε στο εργατικό δυστύχημα στις 8 μαΐου 2015, που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο 4 εργαζομένων. Ακόμα δεν μάθαμε τους λόγους για τους οποίους «η Πυροσβεστική Υπηρεσία η οποία είναι υπεύθυνη για την κατάσβεση πυρκαγιών, ακόμα και σε ιδιωτικούς ή βιομηχανικούς χώρους, δεν επενέβη στο συμβάν… Οι υπεύθυνοι των ΕΛΠΕ Ασπροπύργου επέτρεψαν την είσοδο των πυροσβεστικών οχημάτων μετά τη λήξη του συμβάντος και τα χρησιμοποίησαν για την ψύξη της μονάδας».

Μάθαμε όμως από την ανακοίνωση του ΥΠΕΠΕΝ ότι «Είναι θετικό ότι η Διοίκηση των ΕΛΠΕ έχει καλέσει σε απολογία για το τραγικό δυστύχημα εννέα στελέχη της επιχείρησης, μεσαία και ανώτερα, αλλά αυτό πρέπει να είναι μόνο το πρώτο βήμα σε μια προσπάθεια παραδειγματισμού και ευθύνης απέναντι στην ασφάλεια των εργαζομένων».

Σχόλιο: Η εμπειρία των βιομηχανικών «ατυχημάτων» έχει δείξει ότι συνήθως βρίσκονται στελέχη των επιχειρήσεων που αναλαμβάνουν ευθύνες για να παρουσιαστούν ότι τα «ατυχήματα» προέκυψαν από τον «ανθρώπινο παράγοντα». Τα στελέχη που αναλαμβάνουν την ευθύνη στηρίζονται από τις επιχειρήσεις νομικά, οικονομικά, εξασφαλίζουν ανοδική καριέρα και τις περισσότερες φορές αθωώνονται.

Τι πρέπει να γίνει

1. Να ερευνηθεί η μαρτυρία του εργαζόμενου που κατήγγειλε ότι μια ημέρα πριν το «συμβάν» είχε δημιουργηθεί παρόμοια διαρροή (Ριζοσπάστης 4/6/2015).

2. Να συμφωνήσουμε ότι ακόμα και αν κάποιος δεχτεί ότι τα ΕΛΠΕ αποτελούν «στολίδι για την εθνική οικονομία», αυτό το «στολίδι» έγινε με τον ιδρώτα και το αίμα των εργαζομένων, την εκπομπή ρύπων, που υποβάθμισαν την ποιότητα του εδάφους, του υπεδάφους, της θάλασσας και της ατμόσφαιρας.

3. Να αποδεχτούν οι εμπλεκόμενοι ότι «… η αποβιομηχάνιση (στη Δυτική Αττική) δεν έχει συνοδευτεί από αντιμετώπιση της υψηλής επικινδυνότητας των δεκάδων δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στην οδηγία SEVESO…» [Περιφερειακή Ενότητα Δυτικής Αττικής, μάιος 2015]

4. Να υιοθετηθεί η πρόταση της Κίνησης ECOELEUSIS: «Η θέσπιση της Ειδικής Επιτροπής Ελέγχου τόσο για τον περιβαλλοντικό έλεγχο όσο και για τον έλεγχο της ασφάλειας όλων των εγκαταστάσεων καυσίμων στο Θριάσιο και την Πάχη μεγάρων αποτελεί όρο εκ των ων ουκ άνευ.» Τα ΕΛΠΕ και οι άλλες επιχειρήσεις είναι αναξιόπιστες να εφαρμόσουν εσωτερικούς ελέγχους.

5. Το πνεύμα της ανακοίνωσης του Τμήματος Ενέργειας του ΣΥΡΙΖΑ, που αναφέρεται στο «εργατικό ατύχημα» να επεκταθεί για το περιβάλλον και την ασφάλεια της περιοχής. «Το πρόσφατο τραγικό ατύχημα στα ΕΛΠΕ πιστεύουμε να αφυπνίσει όλους τους αρμόδιους ώστε να μην επαναληφθεί στο μέλλον. μοιάζει με υποκρισία κάθε φορά που συμβαίνει ένα εργατικό ατύχημα όλοι να εκφράζουν τη λύπη τους για το συμβάν, να υπόσχονται πως αυτό θα είναι το τελευταίο και στη συνέχεια η ζωή να τους διαψεύδει οικτρά. Για λίγες μέρες το γεγονός παραμένει στο φως της δημοσιότητας για να ξεχαστεί στη συνέχεια και τα πράγματα να παραμείνουν ως έχουν ή να γίνουν και χειρότερα».

6. Να σταματήσει ο εκμαυλισμός της κοινωνίας με τις χορηγίες, τα δώρα, τις γιορτές και τα πανηγύρια των ΕΛΠΕ, που μόνο στόχο έχουν να κάνουν ανενόχλητα τη δουλειά τους.

ΚΩΣΤΑΣ ΦΩΤΕΙΝΑΚΗΣ

Πρόεδρος των ΦΙΛΩΝ της ΦΥΣΗΣ/Naturefriends Greece

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ