στη Δραπετσώνα και το Κερατσίνι ξυπνούν φαντάσματα του παρελθόντος

PHOTO-13Στη Δραπετσώνα κυρίως, αλλά και στον ευρύτερο Πειραιά, στα τέλη της δεκαετίας του ’80, σχηματοποιήθηκε το αίτημα για τη δική μας Ανάπλασης. Επρόκειτο για το αίτημα ανάπλασης της περιοχής των 640 στρεμμάτων της βιομηχανικής περιοχής με την αλλαγή των χρήσεων γης. Ήταν μια αποφασιστική καμπή σε επίπεδο διεκδίκησης σε σχέση με τα μέχρι τότε αιτήματα για λιγότερη μόλυνση και ρύπανση με φίλτρα στις καμινάδες κ.λπ. Τα εργοστάσια των Λιπασμάτων (ΑΕΕΧΠΛ) των Τσιμέντων (ΑΓΕΤ) και τα πετρελαιοειδή (ΒΡ και MΟBIL) λειτουργούσαν κανονικά μολύνοντας και ρυπαίνοντας το έδαφος, τη θάλασσα τον αέρα και, κυρίως, τις ζωές των ανθρώπων. Το αντάλλαγμα ήταν η προσφορά θέσεων εργασίας στα εργοστάσια, πολύτιμο μετά την καταστροφή του ’22 και του ’40-45.

Τη δεκαετία του ’90 το όραμα μιας ανάπλασης της περιοχής με στροφή σε χρήσεις του τριτογενούς τομέα και σε πράσινο κέρδισε ακόμα και σε θεσμικό επίπεδο. Το 1997 ο ΟΡΣΑ αποφάσισε ανάπλαση με βάση τους νόμους 1337/83 και 2508/97 που προέβλεπαν εντάξεις στο σχέδιο πόλης με συντελεστή δόμησης 0,4, χρήσεις πολεοδομικού κέντρου και εισφορές σε γη και χρήμα της τάξης του 50-60% που εξασφάλιζαν εκτεταμένο πράσινο και υποδομές. Η δόμηση με σ.δ. 0,4 ήταν το αντίτιμο για την παραχώρηση των εκτάσεων από τους ιδιοκτήτες (η ΑΕΕΧΠΛ είχε περάσει στην Εθνική Τράπεζα και η ΑΓΕΤ στην Lafarge, ενώ οι ΒΡ και Mobil πέρασαν στα ΕΛΠΕ και κατόπιν στον μελισσανίδη). Το 2003 ισοπεδώθηκε σχεδόν το εργοστάσιο Λιπασμάτων, με λίγα μόνο διατηρητέα να διασώζονται, αλλά η παραλία και οι χώροι ποτέ δεν αποδόθηκαν στους κατοίκους που παρέμεναν αποκλεισμένοι από τις ακτές. Παράλληλα το σχέδιο για πολεοδόμηση με σ.δ. 0.4 και δημιουργία πάρκου 400 στρεμμάτων υψηλού πρασίνου (ομόφωνες αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων) έμεινε ανεφάρμοστο λόγω της κατάρρευσης της αγοράς ακινήτων μετά το 2011.

Το 2012 ο Δήμος προχώρησε σε κατάληψη της παραλίας και διάνοιξη πρόσβασης για τους κατοίκους. Ο Δήμος μένει ακόμα εκεί με τη σιωπηρή «ανοχή» του ΟΛΠ, ο οποίος θεωρείται ιδιοκτήτης της παραλιμένιας ζώνης βάθους περίπου 80-100 μέτρων. Παράλληλα προωθήθηκαν ανεφάρμοστα σχέδια για τη δημιουργία πίστας Φόρμουλα-1 καθώς απαιτούνται από 800 εκ. ως 1 δισ. ευρώ για να κατασκευαστεί η πίστα από ιδιώτες, πέραν των 500 περίπου εκ. ευρώ για την ετήσια λειτουργία της. Ήταν ένα επικοινωνιακό τρικ χωρίς ελπίδες επιτυχίας από την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκε. Το μόνο κακό που έκανε ήταν ότι ξόδεψε το χρόνο που είχαν στη διάθεσή τους ο Δήμος και η Πολιτεία για να προχωρήσουν την ανάπλαση πριν ξεσπάσει η κρίση.

PHOTO-12μετά το 2012 σημειώθηκε σημαντική οπισθοχώρηση σε σχέση με τα ως τότε κεκτημένα. Πιο σημαντική από όλες τις αρνητικές ενέργειες ήταν η απόφαση της κυβέρνησης να θεσμοθετήσει στο χώρο συντελεστή δόμησης 0,6 και κυρίως να αποφασίσει ότι μεταξύ των χρήσεων γης θα είναι και η μεταποίηση. Αυτά έγιναν με αλλαγή της θέσης του ΟΡΣΑ, με υπουργική απόφαση του ΥΠΕΚΑ και κατόπιν με το νόμο που ψηφίστηκε το καλοκαίρι. με την απόφαση αυτή, ό,τι κερδήθηκε τη δεκαετία του ’90 και διεκδικήθηκε με μελέτες, αποφάσεις οργάνων και κινητοποιήσεις από θεσμικά όργανα όπως ο Δήμος ή κινηματικούς φορείς των πολιτών, πηγαίνει πίσω ολοταχώς.

Ο ΟΛΠ όχι μόνο συναινεί με τη νέα κυβερνητική κατεύθυνση αλλά προσθέτει και την αναγκαία δικαιολογητική βάση απαιτώντας χώρους για διαχείριση των υγρών αποβλήτων των πλοίων σε αυτή ακριβώς την περιοχή. Η ύπαρξη της ΕΥΔΑΠ και της Ψυτάλλειας σε χώρους γειτονικούς σε συνδυασμό με την κίνηση του ΟΛΠ για δημιουργία ενός μικρού «διυλιστηρίου» στους χώρους της ανάπλασης, μετατρέπουν το όνειρο μιας ουσιαστικής αναβάθμισης σε κανονικό εφιάλτη. Η διαχείριση των υγρών αποβλήτων θα μπορούσε να γίνεται πέρα από την ΕΥΔΑΠ ή στην Ψυτάλλεια για να μείνει η τέως βιομηχανική ζώνη ως περιοχή υπό ανάπλαση χωρίς μεταποιητική δραστηριότητα. Όμως τα φαντάσματα του παρελθόντος ξύπνησαν και οι κάτοικοι κινητοποιούνται πάλι όπως την εποχή της «χαβούζας» ή της «ΔΕΗ» ή των «εργοστασίων του θανάτου».

Η νέα δημοτική αρχή δήλωσε ότι θα αντισταθεί σθεναρά στα σχέδια της κυβέρνησης. Το δημοτικό συμβούλιο, ήδη υπό την απελθούσα διοίκηση, προσέφυγε στο ΣτΕ για ακύρωση των υπουργικών αποφάσεων σχετικά με τις χρήσεις και τους συντελεστές δόμησης. Νέες πρωτοβουλίες συγκροτούνται από κατοίκους και σύλλογοι διοργανώνουν διαμαρτυρίες. Η έντονη κινητικότητα που διακατέχει τη Δραπετσώνα και το Κερατσίνι δείχνει πως το πισωγύρισμα που επιχειρείται από την Πολιτεία θα βρει ένα λαό συσπειρωμένο και έτοιμο να υπερασπιστεί το δικαίωμά του για ένα καλύτερο περιβάλλον και ένα πιο ελπιδοφόρο αύριο.

Γιώργος Τσιρίδης
μαθηματικός

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ