ο Πειραιάς υποδέχεται τις προτάσεις των φοιτητών για το μέλλον του

Μια διαφορετική και πρωτότυπη έκθεση με τίτλο «Πειραιάς και Ουτοπία» διοργάνωσε η Σχολή Αρχιτεκτόνων μηχανικών Ε.μ.Π. και η Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά. Πρόκειται για μια έκθεση που περιλαμβάνει εβδομήντα προπτυχιακές διπλωματικές διαλέξεις, προπτυχιακές και μεταπτυχιακές διπλωματικές εργασίες και ερευνητικά προγράμματα φοιτητών του Εθνικού μετσόβιου Πολυτεχνείου, που αφορούν την πόλη του Πειραιά και περιέχει προτάσεις και λύσεις μικρής και μεγάλης κλίμακας σχεδιασμού.

Ο εύστοχος τίτλος βάζει εξ αρχής τον επισκέπτη να αναρωτηθεί, αν πράγματι αποτελεί ουτοπία να σχεδιάζει κανείς και να φαντάζεται μια άλλη πόλη, πόσω δε μάλλον να ελπίζει πως όλο αυτό το πλούσιο υλικό θα μπορούσε κάποια στιγμή, μέσα από τη συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των αρμόδιων φορέων με το Ε.Μ.Π., να υλοποιηθεί. Στην πραγματικότητα, πολλές από τις προτάσεις κάθε άλλo παρά ουτοπικές θα χαρακτηρίζονταν, καθώς σχεδιάζουν μια πόλη ανθρώπινη, φιλική στο περιβάλλον και στους κατοίκους της. μια πόλη με πράσινο, με ελεύθερους και δημόσιους χώρους, ανοιχτή και προσβάσιμη στη θάλασσα, που αναδεικνύει τον πολιτισμό και την ιστορία της, προβάλει τα παλαιότερα και τα σύγχρονα μνημεία της, αλλά και μια πόλη με κοινωνικές δομές, που αμβλύνουν τους αποκλεισμούς.

Η έκθεση αυτή ανέδειξε μέσα από τις δουλειές νέων επιστημόνων, που μπολιάστηκαν στις αίθουσες και τα εργαστήρια του Δημόσιου Πανεπιστημίου, ότι δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά πρόκληση σε μια δύσκολη περίοδο, όπως η σημερινή, να προτείνονται φρέσκες ιδέες και σύγχρονες λύσεις για την αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της πόλης. Άλλωστε, ο αστικός χώρος δεν είναι μια φωτογραφική αποτύπωση της πραγματικότητας, αλλά ένας τόπος, όπου παράγονται και συντελούνται διαρκώς κοινωνικοπολιτικοί μετασχηματισμοί.

Είναι αλήθεια ότι ο Πειραιάς πάσχει από έλλειψη ελεύθερων και πράσινων χώρων σε ασφυκτικό, θα έλεγε κανείς, βαθμό. Το πρόβλημα αυτό εντοπίστηκε από πολλές εργασίες, οι οποίες περιλαμβάνουν προτάσεις για πράσινους περιπάτους και μεγάλα πάρκα στο κέντρο της πόλης.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι η αναλογία πρασίνου στον Πειραιά είναι μόλις 1,56 τ.μ. ανά κάτοικο, ποσοστό αρκετά χαμηλότερο από το 2,50 τ.μ. ανά κάτοικο στο Λεκανοπέδιο και από τα ελληνικά σταθερότυπα (8,00 τ.μ./κάτοικο). Για την αντιμετώπιση του σοβαρού αυτού προβλήματος, προτείνεται η δημιουργία πράσινων διαδρομών στον Πειραιά, αξιοποιώντας τους υφιστάμενους και εν δυνάμει πράσινους χώρους. Στόχος είναι οι διαδρομές να αποτελούν εκτός από διαδρομές περιπάτου και αναψυχής και πράσινες πορείες ενταγμένες στην καθημερινότητα (εικόνα 1).

Πολύ ενδιαφέρουσα ακόμη είναι η πρόταση για το γραμμικό πάρκο της πόλης, που ακολουθεί τις γραμμές του ΗΣΑΠ από τον Τερματικό σταθμό του Πειραιά μέχρι τη γέφυρα της Γρ. Λαμπράκη, καθώς και η ανάπλαση του τμήματος Αγ. Διονύσιος – Λεύκα της σιδηροδρομικής γραμμής (Πειραιώς)–Αθηνών–Θεσσαλονίκης με στόχο (μεταξύ άλλων) τη διάχυση του πάρκου στην πόλη και τη δημιουργία χώρου, που θα καλύπτει ανάγκες και ελλείψεις της περιοχής σε δημόσιο και πράσινο χώρο.

Στο ίδιο πνεύμα κινείται και η πρόταση για τη δημιουργία ενός δικτύου ελεύθερων δημόσιων χώρων και κτιρίων στον αστικό ιστό της Δραπετσώνας, με ήπιες παρεμβάσεις και στόχο τη διαφύλαξη του χαρακτήρα της γειτονιάς, αλλά και δίνοντας βήμα στους κατοίκους, μέσα από τη διαβούλευση, ως απαραίτητη προϋπόθεση για τον σχεδιασμό, να επανοικειοποιηθούν την πόλη (εικόνα 2, 3, 4).

Ένα άλλο θέμα που διατρέχει πολλές εργασίες είναι η αναθεώρηση της σχέσης της πόλης με τη θάλασσα και το λιμάνι της.

Ειδικότερα, παρουσιάζονται προτάσεις που χρησιμοποιούν, μέσω του σχεδιασμού, το βιομηχανικό τοπίο ως τρόπο διεξόδου προς τη θάλασσα, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση του Κερατσινίου, όπου αξιοποιούνται οι νεκροί βιομηχανικοί χώροι στην παράκτια ζώνη του Κερατσινίου, αλλά και τα αστικά κενά που άφησε πίσω της η αποβιομηχάνιση, για την επανασύνδεση της πόλης με τη θάλασσα.

Ακόμη, προτάσεις με τις οποίες επιτυγχάνεται η σύνδεση της πόλης με τη θάλασσα μέσα από αναπλάσεις, όπως για παράδειγμα η αναμόρφωση του όρμου της Δραπετσώνας, η ένωση της αποκομμένης διόδου προς τη θάλασσα με τον αστικό ιστό και η ανάπτυξη λειτουργιών βασισμένες στην ναυπηγική και την αλιεία.

Τέλος, προτείνονται ιδέες για τη σύνδεση της πόλης με το λιμάνι της. Προτείνεται, για παράδειγμα, η επέμβαση στην Ακτή Βασιλειάδη-Ο.Λ.Π. με τη δημιουργία ενός κτιριακού συγκροτήματος που θα στεγάσει τη ναυτική μουσειακή έκθεση, αλλά και χώρων περιπάτου και αναψυχής, ώστε μέσα από την ένταξη του λιμανιού στο βιομηχανικό τοπίο να ενεργοποιηθεί το θαλάσσιο μέτωπο και να ενδυναμωθεί η λειτουργία του λιμανιού ως πύλη πολιτισμού και τουρισμού (εικόνα 5, 6, 7).

Στο σημείο αυτό προστίθενται και παρεμβάσεις που διευκολύνουν και ενισχύουν την πρόσβαση των κατοίκων στη θάλασσα, όπως η πεζοδρόμηση της Ακτής Θεμιστοκλέους σε ένα μήκος 2,7 χλμ από το ύψος της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων μέχρι την πλατεία Φρεαττύδος. Καθώς και η πρόταση για μια διαδρομή παράλληλα με το αρχαίο Κονώνειο τείχος, που αποκαθιστά τη σύνδεση του αστικού ιστού με το φυσικό τοπίο και τη θάλασσα (εικόνα 8).

Επιπλέον, συναντά κανείς και ιδέες που προτάσσουν και αναδεικνύουν, μέσω του σχεδιασμού, με διαφορετικό μεταξύ τους τρόπο, περιβαλλοντικά και οικολογικά ζητήματα. Για παράδειγμα, η μετατροπή του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού Νέου Φαλήρου, που είναι ο πρώτος σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, σε μουσείο Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, η δημιουργία Κέντρου Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών στο Δήμο Πειραιά, καθώς και προτάσεις επαναπροσδιορισμού της πολυκατοικίας, για την προώθηση ενός νέου μοντέλου κατοίκησης, βασισμένου στον βιοκλιματικό σχεδιασμό (εικόνα 9, 10, 11).

ΒΙΒΙΑΝ ΓΛΕΝΗ

Προπτυχιακές διπλωματικές εργασίες:

«Δίκτυο ελεύθερων χώρων/χώρων πρασίνου στην πόλη του Πειραιά», σπουδάστρια: Π. Πρέντου, Υπεύθυνος καθηγητής: Ν.Μπελαβίλας, Μάρτιος 2010

«Το γραμμικό πάρκο της πόλης – Η γραμμή του ΗΣΑΠ», Σπουδάστρια: Χ. Τσιρώνη, Υπεύθυνες καθηγήτριες: Μ. Καφρίτσα, Μ. Μαυρίδου, Μάρτιος 2012

«Πειραιάς από τη Λεύκα στο λιμάνι», Σπουδάστρια: Δ. Μουτσάκη, Υπεύθυνοι καθηγητές: Δ. Καρύδης, Κ. Μωραΐτης, Φεβρουάριος 2014

«Περπατώντας στη Δραπετσώνα με τους κατοίκους», Σπουδαστές: Ι. Μαλέας, Αλ. Μούργου, Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντ. Βαίου, Σύμβουλος Ν. Μπελαβίλας, Κ. Μωραΐτης, Ιανουάριος 2013

«Κερατσίνι: Διέξοδος προς τη θάλασσα μέσω του βιομηχανικού τοπίου», Σπουδάστριες: Α.Χ. Καραμιχάλου, Ε. Κουρσάρη, Υπεύθυνη καθηγήτρια Μπ. Μπαμπάλου, Σύμβουλοι: Ν. Μπελαβίλας, Π. Καραμανέα, Οκτώβριος 2004

«Όρμος Δραπετσώνας_ εκεί που η πόλη συναντά τη θάλασσα», Σπουδαστές: Σ. Θεοχάρης, Β. Κοτροκόη, Υπεύθυνος καθηγητής: Τ. Παπαιωάννου, Σύμβουλος: Π. Βασιλάτος, Νοέμβριος 2011

«Λιμάνι και πόλη, η τομή ως σύνδεση», Σπουδαστές: Κ. Αγγελόπουλος, Δ. Καραϊσκάκη, Υπεύθυνοι καθηγητές: Τ. Παπαϊωάννου, Ν. Μπελαβίλας, Σύμβουλοι: Μ. Μάνιος, Μ. Καλαντζοπούλου, Ιούλιος 2011

«Πειραϊκή σημείο-τόπος φυγής», Σπουδαστής: Δ. Τριανταφύλλου, Υπεύθυνοι καθηγητές: Ν. Μάρδα, Κ. Μωραΐτης, Σύμβουλος: Ν. Μπελαβίλας, Απρίλιος 2009

«ΑΗΣ Νέου Φαλήρου-Ανάπλαση στις όχθες του Κηφισού», Σπουδαστές: Α. Κομνηνός, Χ. Κρεκουκιώτης, Π. Μαύρος, Υπεύθυνοι καθηγητές: Δ. Παπαλεξόπουλος, Ν. Μπελαβίλας, Μάρτιος 2010

«Κέντρο διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών στο Δήμο Πειραιά», Σπουδαστής:Α. Βεντουράκης, Υπεύθυνος καθηγητής: Δ. Παπαλεξόπουλος, Νοέμβριος 2009

«Πολυκατοικία στην Πειραϊκή, οικολογικές αναζητήσεις», Σπουδάστρια: Ελ. Κατρίνη, Υπεύθυνος καθηγητής: Γ. Χαϊδόπουλος, Σύμβουλοι: Ε. Ευαγγελινός, μ. Σανταμούρης, Ιούλιος 2009

μεταπτυχιακές διπλωματικές εργασίες: «Πρόταση πεζοδρόμησης της Ακτής Θεμιστοκλέους στον Πειραιά», Σπουδαστής: Ν. Δημητρακόπουλος , Υπεύθυνος καθηγητής: Ν. Μπελαβίλας, Μάρτιος 2015

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ