το σχόλιο του μήνα: αγώνας δρόμου από τον διαδριατικό αγωγό φυσικού αερίου

Σε αγώνα δρόμου έχουν επιδοθεί το τελευταίο διάστημα οι εκπρόσωποι της κοινοπραξίας ΤΑΠ (Διαδριατικού Αγωγού Φυσικού Αερίου), καθώς οργώνουν την περιφέρεια σε Καβάλα, Δράμα και Σέρρες –όπου εντοπίζονται και οι πιο έντονες αντιδράσεις από τις τοπικές κοινωνίες– και επιδιώκουν να αποσπάσουν δεσμευτικές υπογραφές από τους αγρότες για την παραχώρηση της γης τους, για την όδευση του αγωγού. Πριν λίγες μέρες, η αντίστοιχη εκδήλωση στις Κρηνίδες Καβάλας εξελίχθηκε σε φιάσκο, καθώς οι συγκεντρωμένοι αγρότες αποχώρησαν, καταγγέλλοντας μάλιστα την εταιρία για εκβιασμούς και απειλές.

Για απόπειρα «υποκλοπής υπογραφών» κάνουν λόγο σε κοινή ανακοίνωση τους και οι βουλευτές Καβάλας και Σερρών του ΣΥΡΙΖΑ. Διαψεύδουν τις φήμες ότι η συμφωνία έχει «κλείσει» με βάση την προτεινόμενη από την εταιρία όδευση, τονίζοντας αντίθετα ότι οι ενστάσεις που εκφράστηκαν από τις κινήσεις πολιτών θα γίνουν κατά το μεγαλύτερο μέρος δεκτές από το Υπουργείο.

Οι ενστάσεις αφορούν κυρίως στο γεγονός ότι ο σχεδιαζόμενος αγωγός, που θα μεταφέρει φυσικό αέριο από το Αζερμπαιτζάν, στην προτεινόμενη χάραξή του, διασχίζει στο μεγαλύτερο μέρος του, αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας. Στην Καβάλα, στον πρώην Δήμο Φιλίππων, ο αγωγός διέρχεται μέσα από την περιοχή των Τεναγών, που αποτελεί μια από τις πιο εύφορες κοιλάδες τύρφης στην Ευρώπη. Στον Ν. Σερρών προβλέπεται η δημιουργία εγκατάστασης «συμπιεστή φυσικού αερίου», σε μια περιοχή υψηλής αγροτικής παραγωγικότητας, πυκνοκατοικημένη και πολύ κοντά στην πόλη των Σερρών. Στη Δράμα, η εταιρία επέλεξε να «πατήσει πόδι» εντός του λιγνιτικού πεδίου. Καθόλου τυχαία επιλογή, αφού όταν αποκτήσει τίτλους ιδιοκτησίας στην περιοχή, θα μπορούσε δυνητικά να παίξει και ρόλο ρυθμιστή της εκμετάλλευσης του ορυκτού πλούτου.

Από την προτεινόμενη χάραξη του αγωγού εγείρονται όμως και σημαντικά ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας: Ο αγωγός φαίνεται ότι θα διασχίζει επτά περιοχές του ευρωπαϊκού δικτύου NATURA 2000 και θα περνάει από οκτώ εθνικούς χώρους, που έχουν χαρακτηρισθεί καταφύγια άγριας ζωής. Η συνολική απώλεια οικοτόπων, εθνικής και ευρωπαϊκής σημασίας, ανέρχεται σε περίπου 3.760 στρέμματα.

Ο αγροτικός κόσμος και οι πολίτες που αντιδρούν περιμένουν σημαντικές αλλαγές και βελτιώσεις στην όδευση του αγωγού, που στις περισσότερες των περιπτώσεων δεν είναι τεχνικά ανέφικτες, αλλά συνεπάγονται μεγαλύτερο κατασκευαστικό κόστος για την εταιρία. Πρόσφατα δημοσιεύματα κάνουν λόγο για σκληρή διαπραγμάτευση από τον Υπουργό Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Παναγιώτη Λαφαζάνη, προς την κατεύθυνση μιας συμφωνίας που θα περιλαμβάνει βελτιωμένη χάραξη του αγωγού, αλλά και αντισταθμιστικά οφέλη για το Ελληνικό Δημόσιο και για τις τοπικές κοινωνίες.

Κι ενώ συμβαίνουν όλα αυτά και η Ευρώπη αδημονεί να κλείσει η συμφωνία που θα φέρει το αζέρικο αέριο στην πόρτα της, ένας άλλος αγωγός προκύπτει στον ορίζοντα, μετά την πρόσφατη επίσκεψη του κ. Λαφαζάνη στη μόσχα. Πρόκειται για τον λεγόμενο Greek Stream που θα αποτελεί προέκταση του Turkish Stream και θα μεταφέρει φυσικό αέριο από τη Ρωσία, μέσω Τουρκίας, Ελλάδας, πΓΔμ και Σερβίας. «Δεν θεωρούμε τους δύο αγωγούς ανταγωνιστικούς. Το αντίθετο, θεωρούμε ότι και οι δύο συνδράμουν ουσιαστικά στην ενεργειακή τροφοδοσία των ευρωπαϊκών χωρών. Γι’ αυτό είναι εξαιρετικά περίεργο, που ο ρώσικος αγωγός προκαλεί ανησυχίες και αμφιβολίες σε κύκλους στις ΗΠΑ αλλά και στην ΕΕ», ανέφερε σε ρώσικο μέσο ενημέρωσης ο υπουργός κ. Λαφαζάνης. «Δεν υποτασσόμαστε στα συμφέροντα και τις επιθυμίες οποιασδήποτε τρίτης χώρας. Η Ελλάδα δεν είναι οικόπεδο κανενός. Η χώρα μας πρέπει να γίνει ένας ανεπτυγμένος κόμβος για την ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης».

Από την άλλη, η προοπτική του ενεργειακού κόμβου δεν εγείρει θετικά αντανακλαστικά στις τοπικές κοινωνίες, που στο πρόσφατο παρελθόν συγκρούστηκαν και απέτρεψαν σχεδιαζόμενες μονάδες, όπως οι δεξαμενές καυσίμων στη λιμνοθάλασσα Βάσοβα, το εργοστάσιο λιθάνθρακα, ή η πλωτή μονάδα LNG στον κόλπο της Καβάλας.

Και οι αγωγοί; ΔΕΣΦΑ, ΤΑΠ, Greek Stream, κάθετοι άξονες, αλλάζουν τον χάρτη και μετρούν τις αντοχές του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών. Αν αποφασίσουμε ότι η χώρα μας θα πάρει μέρος στο μεγάλο γεωπολιτικό παιχνίδι της ενέργειας, θα πρέπει, μαζί με τις τοπικές κοινωνίες και τα κινήματα πολιτών, να σχεδιάσουμε τις πιθανές διαδρομές, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον, τις καλλιέργειες και τις άλλες παραγωγικές δραστηριότητες σε κάθε περιοχή. Αλλιώς, την ιστορία του ΤΑΠ θα τη ζήσουμε ξανά. Και όχι πάντα, με αίσιο τέλος.

ΣΙΣΣΥ ΝΙΚΗΣΙΑΝΗ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ