Ευρωβαρόμετρο για το περιβάλλον: είμαστε ειλικρινείς;

PHOTO-7Το γενικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι «δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η ανησυχία των Ευρωπαίων για περιβαλλοντικά ζητήματα έχει μειωθεί στο διάστημα της οικονομικής κρίσης, 2011-2014». Οι πιο έντονες ανησυχίες των ερωτώμενων Ευρωπαίων έχουν σχέση με τη ρύπανση του αέρα (56%) και του νερού (50%), την ποσότητα των αποβλήτων (43%), τις επιπτώσεις στην υγεία από χημικές ουσίες (43%), την εξάντληση των φυσικών πόρων (36%).

Το 95% των πολιτών που ερωτήθηκαν (1) θεωρεί ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι σημαντική για τους ίδιους προσωπικά. μόνο το 5% δεν θεωρούν ότι είναι σημαντικό.

Το 77% δηλώνει ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα που έχουν άμεση επίδραση στην καθημερινή τους ζωή. Το εντυπωσιακό είναι ότι τα υψηλότερα ποσοστά ερωτηθέντων καταγράφονται στις εξής χώρες: Κύπρος (95%), Ελλάδα2 (93%) και Μάλτα (90%).

Οι ερωτηθέντες κλήθηκαν να περιγράψουν το είδος των περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων που ανέπτυξαν τον περασμένο μήνα. Απαντήσεις: Διαχωρισμός απορριμμάτων για ανακύκλωση (μ.Ο, 72% | Ελλάδα 60%), μείωση κατανάλωσης ενέργειας (μ.Ο. 52% | Ελλάδα 41%) και νερού (μ.Ο. 37% | Ελλάδα 33%). Περίπου το ένα τρίτο των ερωτηθέντων επέλεξε έναν πιο φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο ταξιδιού (μ.Ο 35% | Ελλάδα 32%), αγόρασε τοπικά προϊόντα (μ.Ο. 35% | Ελλάδα 38%), επέλεξε ένα φιλικό τρόπο μεταφοράς (μ.Ο. 35% | Ελλάδα 32% ).

Η πλειονότητα των Ευρωπαίων δηλώνει ότι η διαλογή των απορριμμάτων για ανακύκλωση θα πρέπει να είναι πρώτη προτεραιότητα (μ.Ο. 54% | Ελλάδα 57%) ακολουθούν η μείωση της ενέργειας στο σπίτι (μ.Ο. 39% |Ελλάδα 43%), και χρησιμοποιώντας τα μέσα μαζικής μεταφοράς (μ.Ο. 39% | Ελλάδα 46%).

Σε όλα τα κράτη μέλη, πάνω από το 60% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι είναι πρόθυμοι να πληρώσουν περισσότερα για φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα.

Στο ερώτημα πόσο ήταν ενημερωμένοι για τα περιβαλλοντικά θέματα οι απαντήσεις ήταν α) εξαιρετικά και καλά μ.Ο. 62% | Ελλάδα 59% β) Σχετικά κακά μ.Ο και Ελλάδα 31% γ) Άσχημα – κακά μ.Ο. 6% | Ελλάδα 10%.

Ελλιπή πληροφόρηση οι ερωτηθέντες δήλωσαν ότι έχουν για τα εξής θέματα, κατά σειρά σπουδαιότητας: επιπτώσεις στην υγεία των χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στα καθημερινής χρήσης προϊόντα (39%), την υποβάθμιση του εδάφους (29%), την εξάντληση των φυσικών πόρων (28%), την εξάπλωση των επιβλαβών μη ενδημικών φυτών και ζώων (28%), τη ρύπανση του νερού, τη γεωργική ρύπανση και την ατμοσφαιρική ρύπανση (27%), την απώλεια ή εξαφάνιση των ειδών (25%), την αυξανόμενη ποσότητα των αποβλήτων (23%), την έλλειψη πόσιμου νερού (22%) και την κατάληψη του εδάφους (20%).

Πληροφόρηση για θέματα περιβάλλοντος: α) Τηλεόραση 65% (72% το 2011) β) μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης 41% (30% το 2011) γ) Εφημερίδες 37% (41% το 2011), ραδιόφωνο 23% (το ίδιο το 2011). Σε πολλές περιπτώσεις, η αύξηση της πληροφόρησης μέσω του διαδικτύου ήταν σημαντική: Ελλάδα 47% (+22% από το 2011), Κύπρος 43% (+17%), Αυστρία (41%, +16%), Τσεχία 49% (+15%). Η αύξηση στην επιλογή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του διαδικτύου συνοδεύτηκε από τη μείωση του ποσοστού των ανθρώπων που αντλούν πληροφορίες από την τηλεόραση. Οι μεγαλύτερες πτώσεις της τηλεθέασης σε σύγκριση με το 2011, δηλώθηκε για την Ελλάδα 61% (-20%), Λουξεμβούργο 50%, (-12%), Ισπανία 67% (-12%), Βουλγαρία 80% (-11%), Αυστρία 55% (- 10%), Πολωνία 55% (-10%).

Οι ερωτώμενοι εμπιστεύονται τους επιστήμονες (μ.Ο. 40% | Ελλάδα 64%), τις περιβαλλοντικές οργανώσεις (37%), την τηλεόραση (34%), τις εφημερίδες (19%) και το διαδίκτυο (18%).

Οι τρεις παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής τους είναι α) Οικονομικοί 80% (-5%), το 18% (+4%) δήλωσε ανεπηρέαστο β) Περιβαλλοντικοί 75% (-2%), ανεπηρέαστο το 23% γ) Κοινωνικοί 71% (-4%), ανεπηρέαστο το 26%.

Περιβάλλον και οικονομική ανάπτυξη: Το 74% (-3%) συμφωνεί ότι η προστασία του περιβάλλοντος μπορεί να τονώσει την οικονομική ανάπτυξη. Το 29% συμφωνεί απόλυτα, το 45% τείνει να συμφωνήσει. Το 16% δεν συμφωνεί με τη δήλωση αυτή, με 13% τείνει να διαφωνεί και το 3% διαφωνεί πλήρως. Το 10%, (+3%) δηλώνει ότι δεν γνωρίζει.

Κριτήρια για την πρόοδο μιας χώρας: Η πλειοψηφία των ερωτηθέντων, 59% (+4%) δηλώνει ότι πρέπει να δοθεί ίση έμφαση στα κοινωνικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά κριτήρια.

Προστασία του περιβάλλοντος και ευθύνες

Το 77% (-2%) θεωρεί ότι οι μεγάλες εταιρείες και οι βιομηχανίες δεν κάνουν όσαοφείλουν για την προστασία του περιβάλλοντος. μόνο μια μικρή μειοψηφία (1%, -1pp) πιστεύει ότι κάνουν πάρα πολλά, ενώ το 15% (+1%) λένε ότι κάνουν αυτό που χρειάζεται.

Το 70% (-2%) πιστεύει ότι η εθνική τους κυβέρνηση δεν κάνει αρκετά για την προστασία του περιβάλλοντος. μια μικρή μειοψηφία 1% (-1%) πιστεύει ότι η κυβέρνησή τους κάνει πάρα πολλά, ενώ το 21% (+1%) εκτιμά ότι κάνει αυτό που πρέπει.

Το 65% (-4%) πιστεύει ότι οι ίδιοι οι πολίτες δεν είναι κάνουν αρκετά για την προστασία του περιβάλλοντος. μόλις 2% πιστεύει ότι είναι κάνουν πάρα πολλά, ενώ το 29% (+4%) λένε ότι οι ίδιοι οι πολίτες κάνουν αυτό που χρειάζεται.

«Ο ρυπαίνων πληρώνει». Το 70% συμφωνεί απόλυτα ότι οι μεγάλοι ρυπαντές πρέπει να είναι οι κυρίοι υπεύθυνοι για την αποκατάσταση των περιβαλλοντικών ζημιών που προκαλούν. Το 23% τείνει να συμφωνήσει, με το συνολικό ποσοστό συμφωνίας να ανέρχεται στο 93%.

Το 56% (-7%) των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κάνει αρκετά για την προστασία του περιβάλλοντος, το 3% πιστεύει ότι έχει κάνει πάρα πολύ, ενώ το 23% (+1%) θεωρεί ότι γίνεται το σωστό.

Οι ερωτηθέντες κλήθηκαν να προσδιορίσουν τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών προβλημάτων: α) το 40% εισηγήθηκε βαρύτερα πρόστιμα στους παραβάτες β) το 33% πρότεινε υψηλοτέρα οικονομικά κίνητρα για την προστασία του περιβάλλοντος γ) το 31% περισσότερη πληροφόρηση δ) το 30% καλύτερη εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας.

Ευρωπαϊκή Ένωση και εθνικές κυβερνήσεις

Το 60% (-4%) πιστεύει ότι οι περιβαλλοντικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται από κοινού μεταξύ των εθνικών κυβερνήσεων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 36% (+4%) θεωρεί ότι μόνο οι εθνικές κυβερνήσεις3 θα πρέπει να λαμβάνουν τέτοιες αποφάσεις.
Το 77% (-4%) συμφωνεί ότι η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία είναι απαραίτητη για την προστασία του περιβάλλοντος στη χώρα του. Το 36% (-2%) συμφωνεί απόλυτα και το 41% (-2%) τείνει να συμφωνήσει. Το 16% (+3%) δεν συμφωνεί, από το οποίο το 11% τείνει να διαφωνεί και το 5% διαφωνεί απόλυτα.

Το 79% συμφωνεί ότι η ΕΕ θα πρέπει να είναι σε θέση να ελέγξει ότι οι περιβαλλοντικοί νόμοι εφαρμόζονται σωστά σε κάθε χώρα. Από αυτούς, το 40% συμφωνεί απόλυτα, και το 39% τείνει να συμφωνήσει. Το 16% δεν συμφωνεί, από το οποίο 10% τείνει να διαφωνεί και το 6% διαφωνεί απόλυτα.

Το 74% (-5%) δηλώνει ότι η ΕΕ θα πρέπει να βοηθά και τις χώρες εκτός ΕΕ προκειμένου να βελτιώσουν τα περιβαλλοντικά τους πρότυπα. Το 20% διαφωνεί, με ένα ισχυρό 7% να διαφωνεί απόλυτα.

Το 84% (-5%) πιστεύει ότι η ΕΕ θα πρέπει να χρηματοδοτεί δραστηριότητες φιλικές προς το περιβάλλον, ενώ ένα ισχυρό 10% (+3%) δεν συμφωνεί.

Κώστας Φωτεινάκης
πρόεδρος των ΦΙΛΩΝ της ΦΥΣΗΣ/Naturefriends
of Nature

Σημειώσεις
1. Έχει καταγραφεί μια μικρή αλλά υπολογίσιμη μετατόπιση της έμφασης, το 53% των Ευρωπαίων (-4 εκατοστιαίες μονάδες από το 2011), που σήμερα πιστεύουν ότι είναι πολύ σημαντικό για αυτούς, και το 42% (+ 5 από το 2011) πιστεύουν ότι είναι αρκετά σημαντική.
2. Πώς δικαιολογείται στην Ελλάδα το 93% (16% πάνω από το μ.Ο.) να δηλώνει ότι τα περιβαλλοντικά ζητήματα επιδρούν στην καθημερινή του ζωή αλλά να μη διεκδικεί με συνέπεια και συλλογικά καλύτερες συνθήκες ζωής; μήπως ψεύδεται; μήπως δεν εμπνέεται και δεν εμπιστεύεται τα σχήματα, τους φορείς, τις πρωτοβουλίες πολιτών που αναπτύσσουν δράσεις για το περιβάλλον; Ας αναρωτηθούμε (διάβαζε και σημείωση α/α2). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Έλληνες που απάντησαν στο ερώτημα «μπορείτε να παίξετε ρόλο ως άτομο στην προστασία του περιβάλλοντος της χώρας σας» απάντησαν θετικά 85%, όπως ο μ.Ο. της έρευνας.
3. Στην έρευνα διακρίνεται ένας ευρωσκεπτικισμός, χωρίς όμως να είναι κυρίαρχος.

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ