η πορεία των λαών για το κλίμα

PHOTO-25Ξαφνικά το κλιματικό κίνημα ταρακούνησε τον κόσμο. Περισσότερο από 400,000 άτομα διαδήλωσαν στην Πορεία των Λαών για το Κλίμα που έγινε την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, λίγες μέρες πριν τη επίσημη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα. Η σύνθεση του πλήθους ήταν ανάλογη του μεγέθους ανησυχίας που υπάρχει σε ένα διαφορετικό κοινό για την ανικανότητα των παγκόσμιων ηγετών να αναλάβουν δράση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής: Ο Bill McKibben, ιδρυτής του οργανισμού 350.org που ανέλαβε ηγετικό ρόλο στη διοργάνωση της πορείας, ήταν εκεί μαζί με τη Naomi Klein και τη Vandana Shiva, ενώ λίγο παραπέρα διαδήλωναν ο Γενικός Γραμματέας των ΗΕ Ban Ki-moon μαζί με τον πρώην Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Al Gore. Καλέσματα για συμμετοχή είχαν απευθύνει τόσο η συντηρητική αμερικάνικη μΚΟ Sierra Club όσο και οι αναρχικές ομάδες της Νέας Υόρκης. Παράλληλα, διοργανώθηκαν 2646 διαδηλώσεις σε162 χώρες σε αυτό που αποκαλείται πλέον, η μεγαλύτερη παγκόσμια κλιματική πορεία στην ιστορία.

μια μέρα μετά και με σαφώς πιο ριζοσπαστική ατζέντα, οι εναπομείναντες από το κίνημα Occupy μαζί με εργατικά συνδικάτα, κινήματα πόλης και άλλες ομάδες διοργάνωσαν το “Πλημμυρίστε τη Νέα Υόρκη – Flood Wall Street”. Ακολουθώντας την αμερικανική παράδοση της μη βίαιης πολιτικής ανυπακοής, οι συμμετέχοντες προσπάθησαν να εμποδίσουν συμβολικά τη λειτουργία του χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης. Οι διοργανωτές επέλεξαν τη Wall Street, ως το σύμβολο του καπιταλισμού που αποτελεί την αιτία της κλιματικής κρίσης, ενώ παράλληλα χρησιμοποιεί την κρίση για να συνεχίσει να κερδοφορεί εις βάρος του 99%. Εκατοντάδες ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα και ξεκινώντας με μια ειρηνική πορεία, προσπάθησαν να σπάσουν τα οδοφράγματα μπροστά στη Wall Street με αποτέλεσμα να δεχτούν χημικά και δακρυγόνα. μια πολική αρκούδα, δυο captain planet και άλλα περίπου 100 άτομα συνελήφθησαν από την αστυνομία της Νέας Υόρκης για άτακτη συμπεριφορά και λίγο αργότερα, αφέθηκαν ελεύθεροι.

Η συνάντηση 120 ηγετών στα πλαίσια της Διάσκεψης για το Κλίμα στην Νέα Υόρκη διήρκησε από τις 13-25 Σεπτεμβρίου και δεν κατέληξε πουθενά και το μόνο σημαντικό ήταν το γεγονός πως για πρώτη φορά εδώ και 5 χρόνια, οι παγκόσμιοι ηγέτες συζήτησαν τα ζητήματα κλιματικής αλλαγής. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι αρχηγοί των κρατών απέφυγαν να δεσμευτούν για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και να εγκρίνουν σημαντική χρηματοδότηση προς τις αναπτυσσόμενες χώρες για προγράμματα προσαρμογής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Υπενθυμίζουμε πως μετά το φιάσκο της Διάσκεψης της Κοπεγχάγης το 2009, οι κλιματικές διαπραγματεύσεις στα πλαίσια των Ηνωμένων Εθνών δεν έχουν καταφέρει να οδηγήσουν σε ένα νομικά δεσμευτικό πλαίσιο και η σύναψη ενός νέου Πρωτοκόλλου έχει αναβληθεί για το 2015 με την εφαρμογή του να ξεκινάει το 2020. Σημαντικό εμπόδιο για τη σύναψη μιας νέας Συμφωνίας αποτελεί η αμφισβήτηση της αρχής της «κοινής αλλά διαφοροποιημένης ευθύνης», οι οποία προβλέπει πως οι χώρες με τις μεγαλύτερες ιστορικά εκπομπές παγκοσμίως, όπως οι ΗΠΑ, οφείλουν να αναλάβουν σοβαρές δεσμεύσεις για τη μείωση των εκπομπών ρύπων τους. Όμως, καθώς η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος ρυπαντής άνθρακα παγκοσμίως, μια συμφωνία που δεν περιλαμβάνει εξίσου σοβαρές δεσμεύσεις από την Κίνα αποτελεί πρόκληση.

Στην ίδια τη Διάσκεψη, όπου την Ελλάδα εκπροσώπησε μια κυβέρνηση που κατάφερε να οπισθοχωρήσει από μια ανύπαρκτη κλιματική πολιτική, ένα μεγάλο μέρος της συζήτησης αφορούσε τη χρηματοδότηση του Πράσινου Κλιματικού Ταμείου, το οποίο ιδρύθηκε το 2010 με στόχο να βοηθήσει τις φτωχές χώρες να αντιμετωπίσουν την κλιματική κρίση. Το Ταμείο παραμένει υποχρηματοδοτούμενο από τότε και ενώ μεμονωμένες χώρες όπως η Γαλλία, η Σουηδία, η Δανία αλλά και το μεξικό και η Νότια Κορέα έχουν εγκρίνει ένα προϋπολογισμό, τα κονδύλια δεν επαρκούν για να χρηματοδοτήσουν αναγκαία προγράμματα επιβίωσης. Στις άλλες εξελίξεις της Διάσκεψης, περίπου 400 εταιρείες από 60 χώρες δεσμεύτηκαν να τιμολογήσουν τον άνθρακα και ζήτησαν από τη Διάσκεψη να θεσπίσει μια παγκόσμια αγορά άνθρακα. Η περαιτέρω εμπορευματοποίηση του αέρα δεν θα πρέπει να φαντάζει πλέον ένας μακρινός εφιάλτης.

Οι διαδηλώσεις των κλιματικών κινημάτων και η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα συνοδεύτηκαν από τη δημοσίευση νέων στοιχείων πως την τελευταία δεκαετία έχουν κατασκευαστεί παγκόσμια περισσότεροι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα από κάθε άλλη δεκαετία. μακριά από την απεύθυνση της μείωσης των εκπομπών άνθρακα, οι περισσότερες χώρες επενδύουν σε τεχνολογίες που επιταχύνουν την κλιματική αλλαγή. Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια κλιματική πολιτική αναμένεται να τη διαχειριστούν η Παγκόσμια Τράπεζα, το ΔΝΤ και οργανισμοί που ακόμα προωθούν το βραχυπρόθεσμο κέρδος. Στην εποχή που η χρηματοπιστωτική κρίση και η κλιματική κρίση συνυπάρχουν, η ιδέα πως οι ίδιοι οικονομικοί παίχτες έχουν ένα ρόλο να διαδραματίσουν στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής πρέπει να πολεμηθεί από όλα τα κινήματα.

Ωστόσο, η απογοήτευση των προηγούμενων διασκέψεων για το κλίμα εξακολουθεί να πλανάται στη συλλογική μνήμη του κλιματικού κινήματος. Πλέον, οι ριζοσπαστικές δράσεις στοχεύουν στην ακύρωση ενεργοβόρων έργων σε τοπικά επίπεδα και όχι σε έναν παγκόσμιο κινηματικό συντονισμό, που θα διεκδικούσε ένα φιλόδοξο, δεσμευτικό νομικό πλαίσιο μακριά από τους μηχανισμούς της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, οι μετριοπαθείς φορείς στο κλιματικό κίνημα έχουν αναλάβει την κινητοποίηση των κοινωνιών με μια ατζέντα όμως που δεν αναφέρεται στον καπιταλισμό και την κλιματική δικαιοσύνη.

Έχουμε φτάσει σε ένα σημείο καμπής στην ανθρώπινη σχέση με τη γη: κάθε ελπίδα για το μέλλον αυτής της σχέσης τώρα είναι είτε επαναστατική ή ψευδής. Η καμπή αυτή οφείλεται κυρίως, στο γεγονός πως η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν είναι ένα διακριτό πρόβλημα που πρέπει να επιλυθεί, αλλά μια κατάσταση κατά την οποία οι κοινωνίες θα πρέπει να προχωρήσουν σε καίριες επιλογές σχετικά με τον τρόπο οργάνωσης της οικονομίας τους. μια σοβαρή μείωση των ορυκτών καυσίμων απαιτεί το μετασχηματισμό της οικονομίας και πολίτες και πολιτικούς που θα το επιζητήσουν. Είναι λοιπόν επόμενο πως όσο περισσότεροι άνθρωποι από διαφορετικές χώρες ενδιαφέρονται για μια παγκόσμια συμφωνία για το κλίμα και κλιματικές πολιτικές μακριά από τον εξορυκτισμό και τον καπιταλισμό, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες σύναψής της. Και ενώ οι μεγαλειώδεις πορείες για το κλίμα του Σεπτέμβρη κάνουν μια κάποια αρχή, έχουμε πολύ δρόμο ακόμη μπροστά μας.

ΔΗΜΗΤΡΑ ΣΠΑΘΑΡΙΔΟΥ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ