ο χρόνος κυλάει αντίστροφα μέχρι το Παρίσι

PHOTO-11

Ο χρόνος κυλάει εις βάρος μας για τον πλανήτη, το κλίμα και τον πολιτισμό μας αλλά οι κυβερνήσεις παγκοσμίως αδρανούν επικίνδυνα προς όφελος λίγων εταιριών.

Η πρόκληση γνωστή και εμφανής. Η κλιματική αλλαγή έχει ήδη επιβλαβείς επιπτώσεις σε ανθρώπινες κοινότητες (ΗΠΑ, νησιωτική Ασία, Αυστραλία κ.α.), ενώ το 2014 καταγράφηκε ως το θερμότερο έτος στην ιστορία, κάνοντας 14 τα καλοκαίρια αυτού του αιώνα που συμπεριλαμβάνονται στα 15 θερμότερα στην ανθρώπινη ιστορία (1).

Δεν μπορούμε πια να κάνουμε ότι δεν γνωρίζουμε. Η επιστημονική κοινότητα είναι πλέον βέβαιη ότι η περαιτέρω αύξηση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των οικοσυστημάτων με επιπτώσεις στη παραγωγή τροφής, τη βιοποικιλότητα, την υδατική επάρκεια, την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, με περισσότερες πλημμύρες και ξηρασία, ακραία καιρικά φαινόμενα, εξάπλωση ασθενειών και τόσα άλλα. Το κόστος της κλιματικής αλλαγής έχει αποτιμηθεί μερικώς και όχι στο σύνολο του. Σύμφωνα με την μελέτη PESETA II (2) της ΕΕ, στην οποία είχα την τύχη να συμμετάσχω, το ετήσιο κόστος της κλιματικής αλλαγής για την Ευρώπη υπολογίζεται περίπου 1-2% του ΑΕΠ, ενώ αναμένεται μεγαλύτερο για πιο ευπαθείς περιοχές.

Σύμφωνα με την τελευταία μελέτη (3) της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC), στην οποία συμμετέχουν 800 περίπου επιστήμονες, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή είναι πλέον εμφανής. Η μέση θερμοκρασία του πλανήτη θα ανέβει περίπου 4°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα αν δεν λάβουμε αποφασιστική δράση ενώ ο στόχος συγκράτησης της αύξησης κάτω από τους 2°C είναι εφικτός μόνο «αν υπάρχει μια δυνατή, άμεση και συλλογική παγκόσμια προσπάθεια», όπως καταλήγει το IPCC ρίχνοντας ευθείς βολές προς τους πολιτικούς. Ακόμα και η ανάλυση της ΕΕ για τον δρόμο προς το Παρίσι (4,5), στην οποία επίσης συμμετείχα επιστημονικώς, προτείνει κορύφωση των παγκόσμιων εκπομπών το 2020 και διαβλέπει ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης θα διατηρηθούν παρά τις αναγκαίες δράσεις για μετριασμό των εκπομπών. Επιβεβαιώνει συνεπώς οτι ο στόχος των 2°C είναι εφικτός παρά τη σχετικά μετριοπαθή δέσμευση της Ευρώπης.

Η επιστήμη και οι πολίτες έχουν μιλήσει εδώ και χρόνια. Ήρθε η σειρά των πολιτικών. 20 χρόνια μετά την πρώτη συμφωνία που υπογράφηκε στη σύνοδο του Ρίο το 1992, οι παγκόσμιες διαπραγματεύσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής γίνονται ολοένα και πιο περίπλοκες και με υψηλή εκπροσώπηση. Στο Κιότο, την Κοπεγχάγη, το Κανκούν, το Ντουρμπάν, τη Ντόχα και τώρα το Παρίσι, 196 χώρες διαπραγματεύονται πως θα πετύχουν τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. 20 χρόνια μετά, όμως, και οι πολίτες παραμένουμε δικαίως απογοητευμένοι από την απραξία των πολιτικών και την επικράτηση των βρώμικων εταιρικών συμφερόντων που είναι ενάντια στο συλλογικό όφελος, όπως φάνηκε και στην τελευταία συνδιάσκεψη της Γενεύης.

Όπως αποκαλύπτεται καθημερινά, οι εταιρίες ξοδεύουν υπέρογκα ποσά για την άσκηση πιέσεων προς τις κυβερνήσεις ενάντια στη δράση για την κλιματική αλλαγή. μόνο η CEFIC (Ευρωπαική Επιτροπή της Χημικής Βιομηχανίας) ξοδεύει 6εκ. ευρώ το χρόνο ενώ το 77% των 500 μεγαλύτερων επιχειρήσεων παγκοσμίως είναι μέλη ομάδων πίεσης (lobby groups) σχετικών με τις κλιματικές πολιτικές, όπως αποκαλύπτει η μελέτη (6) του Πανεπιστημίου του Γουεστμίνιστερ του μαρτίου 2015. με την άμεση επιρροή που έχει στα μέλη του Ευρωπαικού κοινοβουλίου και όχι μόνο, το lobbying μπορεί να αποτελεί την μεγαλύτερη επίδραση που έχουν οι εν λόγω εταιρίες στο περιβάλλον, μεγαλύτερη και από την επιβάρυνση που προέρχεται από την λειτουργία τους. Και τα παραδείγματα επιρροής ποικίλουν, από την καθοριστική επέμβαση της Shell (7) για την ευρωπαική νομοθεσία για τις ΑΠΕ, μέχρι την μελέτη του ΙΟΒΕ (8) για το ΣΕΒ (και ειδικά για το Συμβούλιο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη του ΣΕΒ!) σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις από τη διαρροή άνθρακα στην Ελλάδα.

Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ενέχει πολλές κοινωνικές και περιβαλλοντικές διεκδικήσεις. Το Δεκέμβρη του 2015 στο Παρίσι έχουμε μια τελευταία ευκαιρία να ακουστούν τα δίκαια αιτήματα των λαών όλου του κόσμου. Αιτήματα που θίγουν ζητήματα εισοδηματικής και διαγενεακής δικαιοσύνης, για κοινές αλλά διαφοροποιημένες ευθύνες και για αναγνώριση της διαφορετικής δυνατότητας δράσης από κάθε χώρα. Οι αναπτυσσόμενες οικονομίες καλούνται να καταλάβουν την αστοχία της διεκδίκησης μιας ανάπτυξης εξίσου καταστροφικής με αυτή που είχαν οι δήθεν ανεπτυγμένες χώρες. Οι αναπτυγμένες οικονομίες καλούνται να προχωρήσουν σε μεταφορά τεχνογνωσίας και οικονομικής βοήθειας και να δώσουν το παράδειγμα με το να δεσμευτούν για μια φιλόδοξη δράση με ένα σαφές και μακροχρόνιο νομικό πλαίσιο. Η παγκόσμια κοινότητα καλείται να συν-δράσει.

Και επειδή στην κοινωνία μας «It all comes down to money», για μια επιτυχημένη συμφωνία απαιτείται μια φιλόδοξη δέσμευση για δημόσια χρηματοδότηση. Χωρίς μια παγκόσμια, δίκαιη και φιλόδοξη συμφωνία για το κλίμα, οι προοπτικές για την ανάπτυξη των φτωχότερων, και όχι μόνο, χωρών φαίνονται ακόμα δυσκολότερες λόγω των κλιματικών επιπτώσεων. Η σύνδεση των κλιματικών πολιτικών με τους Αναπτυξιακούς Στόχους του ΟΗΕ είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί και η ικανή χρηματοδότηση δράσεων προσαρμογής και η προσέλκυση επενδύσεων για έργα χαμηλού άνθρακα. Το Πράσινο Κλιματικό Ταμείο αρχίζει να ενεργοποιείται με αργούς ρυθμούς. Περίπου η μισή χρηματοδότηση των 100δις. ανά έτος έχει εξασφαλιστεί και μένει να δούμε αν θα λειτουργήσει αποτελεσματικά και αν οι πλουσιότερες χώρες, που προφασιζόμενες την κρίση δεν συμβάλλουν μέχρι τώρα, θα αναγνωρίσουν τελικά τις ιστορικές ευθύνες τους.

Ο κοινος μας στόχος πρέπει να είναι ο μηδενισμός των εκπομπών στο τέλος του αιώνα μέσω του μετασχηματισμού της οικονομίας με τη βοήθεια της τεχνολογικής επανάστασης, μακριά από εξαρτήσεις σε καύσιμα που φέρνουν πολέμους, που καταστρέφουν το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία και μας στερούν από αξιοπρεπείς ευκαιρίες εργασίας. μέχρι τώρα πάνω από 90 χώρες έχουν δεσμευτεί για μέχρι το 2020, εντελώς ανεπαρκώς, δημιουργώντας μόνο επικοινωνιακές εντυπώσεις. Το κρίσιμο επόμενο βήμα στο Παρίσι για τις δεσμεύσεις μετά το 2020 πρέπει να αφορά την ουσία του προβλήματος και να μην περιοριστεί σε επικοινωνιακά τεχνάσματα.

Η αδιαφορία των κυβερνήσεων όμως συνεχίζει να επικρατεί. Παρά την απόφαση της Βαρσοβίας για κατάθεση των Εθνικά Προσδιοριζόμενων Προθέσεων Συνεισφοράς (INDC) στην παγκόσμια μείωση εκπομπών μέχρι το τέλος του Μαρτίου 2015, ώστε να αναλυθούν εγκαίρως και να κατατεθούν στις διαπραγματεύσεις στο Παρίσι το Δεκέμβρη 2015, οι μόνες περιοχές που έχουν καταθέσει (9) μέχρι 1/4/2015 είναι η Ελβετία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Νορβηγία, το μεξικό, οι ΗΠΑ, η Γκαμπόν και η Ρωσία ενώ η Κίνα που είχε δεσμευτεί τον περασμένο Νοέμβριο για κορύφωση των εκπομπών της το αργότερο το 2030 ακόμα δεν έχει καταθέσει τη δέσμευση της στον ΟΗΕ.

Η ΕΕ πρέπει να δράσει περισσότερο αποφασιστικά αν θέλει να διατηρήσει μια πρωτοκαθεδρία στην παγκόσμια κλιματική δράση. Η πραγματικότητα πλέον αλλάζει. Ήδη οι αναπτυσσόμενες οικονομίες επενδύουν περισσότερο από τις αναπτυγμένες σε ΑΠΕ και εξοικονόμηση ενέργειας. Αντίθετα η ΕΕ προσπαθεί να σουλουπώσει την λειτουργία του δικού της μηχανισμού εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών εν μέσω λόμπυ βιομηχανιών και αποφεύγει να βάλει ως πρώτη προτεραιότητα την ενεργειακή εξοικονόμηση μαζί με τις ΑΠΕ στο σχέδιο για την ενεργειακή της ένωση. Φαίνεται να μην έχει γίνει ακόμα αντιληπτό από τα κέντρα λήψης αποφάσεων ότι η οριστική διέξοδος από την κρίση περνάει από τη δημιουργία μιας οικονομίας βιώσιμης και αποδοτικής, με χαμηλή χρήση φυσικών πόρων και έμφαση στην αυτονομία και την τεχνολογική πρόοδο.

Το Παρίσι είναι ουσιαστικά το αναγκαίο και τελευταίο βήμα ελπίδας μετά από αυτές τις πολιτικές αποτυχίες. Είναι η τελευταία ευκαιρία να αποδείξει η γενιά μας ότι η ανθρώπινη συλλογική σοφία μπορεί να μας προφυλάξει από το χειρότερο μας εαυτό. Όπως μας θυμίζει και η Γ.Γ. της Συνδιάσκεψης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, Christiana Figueres, είμαστε η πρώτη γενιά που καταλαβαίνει τις επιπτώσεις μιας οικονομίας υψηλών εκπομπών, οπότε ας είμαστε και η πρώτη γενιά που αναλαμβάνει την ευθύνη που προκύπτει από τη γνώση αυτή.

ΖΩΗ ΒΡΟΝΤΙΣΗ

Επιστημονικός Σύμβουλος σε θέματα Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, Συντονίστρια Θεματικής Ομάδας Οικολόγων Πράσινων

 

1 https://www.wmo.int/media/?q=content/warming-trend-continues-2014

2 http://peseta.jrc.ec.europa.eu/economic_results.html

3 https://www.ipcc.ch/report/ar5/

4 http://ec.europa.eu/priorities/energy-union/docs/paris-swd_en.pdf

5 http://ec.europa.eu/transparency/regdoc/rep/1/2015/EN/1-2015-81-EN-F1-1.PDF

6 http://www.psi.org.uk/pdf/2015/PSI%20Report_Lobbying%20by%20Trade%20Associations%20on%20EU%20Climate%20Policy.pdf

7 http://www.theguardian.com/environment/2015/apr/27/shell-lobbied-to-undermine-eu-renewables-targets-documents-reveal

8 http://www.iobe.gr/docs/research/RES_05_C_06022014_REP_GR.pdf

9 http://www4.unfccc.int/submissions/indc/Submission%20Pages/submissions.aspx

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ